Depresja u nastolatka — jak ją rozpoznać?

Skala zjawiska — to nie jest rzadkość

Według Światowej Organizacji Zdrowia jedno na siedmioro dzieci i nastolatków w wieku 10–19 lat doświadcza zaburzenia psychicznego.^[1]

Sama depresja dotyczy około 1,3% nastolatków w wieku 10–14 lat i 3,4% w wieku 15–19 lat.^[1] W skali całej populacji WHO szacuje, że depresję ma około 332 milionów osób, czyli 5,7% dorosłych.^[2]

Smutek a depresja — gdzie jest różnica?

Smutek jest normalną, zdrową emocją — pojawia się z powodu i mija. O depresji myślimy, gdy:

• stan utrzymuje się tygodniami, a nie dniami;
• dotyczy większości dnia, przez większość dni;
• pojawia się anhedonia — nic nie cieszy, także rzeczy wcześniej lubiane;
• wyraźnie upośledza funkcjonowanie — naukę, relacje, higienę, sen.

Objawy, które łatwo przeoczyć u nastolatka

Depresja nastolatka często nie wygląda jak smutek. Bywa, że wygląda jak bunt albo lenistwo.

• Drażliwość i złość zamiast płaczu — to jedna z najczęstszych masek.
• Wycofanie — znikanie w pokoju, rezygnacja z pasji i znajomych.
• Spadek wyników w szkole mimo starań, problemy z koncentracją.
• Zmiany snu i apetytu — bezsenność albo spanie całymi dniami.
• Dolegliwości fizyczne — bóle brzucha, głowy bez przyczyny medycznej.
• Poczucie winy i bezwartościowości — „jestem do niczego”, „wszystkim byłoby lepiej beze mnie”.
• Zachowania autoagresywne — samookaleczenia.

Czego nie mówić

Nawet z najlepszymi intencjami można zamknąć rozmowę na kilka miesięcy. Unikaj:

• „Weź się w garść” / „Inni mają gorzej”;
• „Przecież masz wszystko, czego ci brakuje?”;
• „To tylko taki etap”;
• bagatelizowania: „nie przesadzaj”.

Zamiast tego: „Widzę, że jest Ci ciężko. Jestem tu. Chcę zrozumieć.” Nie musisz mieć rozwiązania — wystarczy, że jesteś i słuchasz.

Jak reagować?

• Nie panikuj i nie rób sceny — nastolatek zamknie się jeszcze bardziej.
• Nie obiecuj tajemnicy, jeśli w grę wchodzi bezpieczeństwo.
• Pytaj wprost — pytanie o myśli samobójcze ich nie „podsuwa”, tylko daje przestrzeń, by o nich powiedzieć.
• Zgłoś się do specjalisty — psychologa, a w razie potrzeby psychiatry dziecięcego (tylko lekarz może włączyć leczenie farmakologiczne).

Najczęstsze pytania