Autyzm u dziecka — wczesne sygnały

Czym jest spektrum autyzmu?

Autyzm to całościowe zaburzenie rozwoju, które wpływa na to, jak człowiek komunikuje się, buduje relacje i odbiera bodźce z otoczenia. Mówimy o spektrum, bo obraz jest bardzo różny: jedna osoba w spektrum funkcjonuje w pełni samodzielnie, inna wymaga stałego wsparcia.

Światowa Organizacja Zdrowia podaje, że w 2021 roku około 1 na 127 osób na świecie było w spektrum autyzmu — z zastrzeżeniem, że jest to wartość uśredniona, a wyniki poszczególnych badań bywają bardzo różne.^[1]

WHO zwraca też uwagę na coś ważnego dla rodziców: cechy autyzmu można zauważyć już we wczesnym dzieciństwie, ale diagnoza często stawiana jest znacznie później.^[1] To właśnie dlatego warto reagować na sygnały, a nie czekać.

Wczesne sygnały — na co zwrócić uwagę

Żaden pojedynczy objaw nie przesądza o niczym. Niepokoić powinien wzorzec — kilka sygnałów naraz, utrzymujących się w czasie.

W komunikacji i relacjach

• ograniczony kontakt wzrokowy;
• brak reagowania na własne imię;
• rzadkie dzielenie się uwagą (dziecko nie pokazuje palcem, nie „przynosi” Ci rzeczy, żeby je razem obejrzeć);
• opóźniony rozwój mowy lub jej regres;
• trudność w zabawie z rówieśnikami, preferowanie samotności.

W zachowaniu i reakcjach na bodźce

WHO wskazuje na charakterystyczne, nietypowe wzorce aktywności i zachowań — m.in. trudność z przechodzeniem z jednej aktywności do drugiej, koncentrację na szczegółach i nietypowe reakcje na bodźce zmysłowe.^[1] W praktyce wygląda to tak:

• silna potrzeba rutyny i ogromny sprzeciw wobec zmian;
• powtarzalne ruchy lub zabawy (ustawianie w rzędzie, kręcenie przedmiotami);
• bardzo wąskie, intensywne zainteresowania;
• nadwrażliwość lub niedowrażliwość na dźwięki, światło, faktury, jedzenie.

Kiedy zgłosić się po diagnozę?

Nie trzeba mieć pewności — od tego jest specjalista. Warto się zgłosić, jeśli obserwujesz kilka z powyższych sygnałów, jeśli niepokój zgłasza przedszkole lub szkoła, albo jeśli po prostu czujesz, że „coś jest inaczej”.

Diagnoza w spektrum autyzmu to proces, a nie jeden test: obejmuje wywiad rozwojowy z rodzicami, obserwację dziecka i narzędzia diagnostyczne. Jej celem nie jest przyklejenie etykiety, tylko zrozumienie, jak działa Twoje dziecko i co mu pomoże.

Co realnie pomaga?

WHO stwierdza wprost, że interwencje psychospołeczne oparte na dowodach mogą poprawić komunikację i umiejętności społeczne, co pozytywnie wpływa na jakość życia zarówno osób w spektrum, jak i ich opiekunów.^[1]

• Terapia indywidualna dopasowana do profilu dziecka.
• Trening Umiejętności Społecznych (TUS) — praca w grupie nad komunikacją i relacjami.
• Wsparcie i psychoedukacja rodziców — to Wy jesteście z dzieckiem na co dzień.
• Współpraca z przedszkolem lub szkołą — dostosowanie środowiska bywa równie ważne, co praca z dzieckiem.

W naszym zespole

Pracą z dziećmi w spektrum autyzmu zajmują się u nas m.in. Monika Chrzanowska (na co dzień pracuje w przedszkolu terapeutycznym dla dzieci w spektrum), Małgorzata Dudek (pedagog specjalny, trener umiejętności społecznych) oraz Marta Pociecha. Zaczynamy zawsze od wstępnej konsultacji.

Najczęstsze pytania